Keuring en inspectie van noodverlichting

Een periodieke noodverlichting inspectie maakt duidelijk of de installatie werkt wanneer de netspanning uitvalt. Defecten aan een accu, lichtbron of noodverlichtingsarmatuur blijven tijdens normaal gebruik gemakkelijk onopgemerkt. Met periodieke tests en een jaarlijkse controle breng je de staat van de installatie in beeld en verklein je het risico op gevaarlijke situaties tijdens een stroomuitval of calamiteit.

Tijdens de inspectie wordt niet alleen gecontroleerd of de verlichting brandt. Ook de plaatsing van armaturen, zichtbaarheid van pictogrammen, staat van vluchtwegen, noodvoeding en autonomietijd worden beoordeeld. Alleen goed werkende noodverlichting helpt aanwezigen om het gebouw op een veilige manier te verlaten.

Is een keuring van noodverlichting verplicht? Een voorgeschreven installatie moet aantoonbaar functioneren en adequaat worden beheerd, onderhouden en gecontroleerd. Er geldt echter niet voor iedere installatie een algemeen verplicht jaarlijks keuringscertificaat.

Hoe vaak moet je noodverlichting controleren? Er vinden periodieke handmatige of automatische testen plaats. Daarnaast geldt een jaarlijkse visuele inspectie als gangbaar uitgangspunt.

Wat wordt gecontroleerd? Onder meer armaturen, lichtbronnen, accu’s, pictogrammen, bevestiging, zichtbaarheid, noodfunctie, autonomietijd en rapportage.

Wie is verantwoordelijk? De eigenaar of beheerder is verantwoordelijk voor een goed functionerende noodverlichtingsinstallatie. Op arbeidsplaatsen heeft ook de werkgever verantwoordelijkheden voor veilige vluchtwegen en nooduitgangen.

Is keuring van noodverlichting verplicht?

Het Besluit bouwwerken leefomgeving, de opvolger van het Bouwbesluit, bepaalt dat een voorgeschreven bouwwerkinstallatie moet functioneren en adequaat moet worden beheerd, onderhouden en gecontroleerd. Noodverlichting is niet zonder uitzondering verplicht in ieder gebouw. De eisen hangen onder meer af van de gebruiksfunctie, bezetting, vluchtwegen en risico’s.

De wet schrijft geen universeel jaarlijks certificaat voor iedere noodverlichtingsinstallatie voor. Wel moet je kunnen aantonen dat de installatie betrouwbaar werkt. Periodieke tests, een jaarlijkse inspectie en een actuele rapportage vormen daarvoor een praktische basis.

NEN-EN 50172:2024 bevat eisen voor installatie, verificatie, gebruik, onderhoudsdocumentatie en het testen van noodverlichtingssystemen voor vluchtwegen. De precieze invulling hangt af van het systeem, de toepassing en de specifieke behoeften van het gebouw.

Hoe vaak moet je noodverlichting controleren en laten keuren?

Tijdens een functionele test wordt vastgesteld of de armaturen bij het uitvallen van de netspanning overschakelen op de accu en of de lichtbronnen werken. Een autonomietest controleert of de vereiste brandduur wordt gehaald.

Famostar-armaturen met een Automatisch Test Systeem voeren iedere vier weken een functionele test en iedere 26 weken een autonomietest uit. Bij andere producten en systemen kunnen de intervallen verschillen. Volg daarom altijd de instructies van de fabrikant, de actuele normen en het beheerplan.

Automatische testen maken een fysieke jaarlijkse controle niet overbodig. Alleen op locatie kun je vaststellen of armaturen beschadigd of vervuild zijn, pictogrammen niet meer zichtbaar zijn of vluchtwegen na een verbouwing zijn gewijzigd.

Wat wordt tijdens een inspectie gecontroleerd?

Een controle van noodverlichting begint met een visuele controle. Daarbij wordt beoordeeld of ieder armatuur goed zichtbaar, correct bevestigd en geschikt is voor de locatie. Ook wordt gekeken of de vluchtwegsignalering nog aansluit op de actuele vluchtroutes en of de nooduitgangen correct zijn aangegeven.

De belangrijkste controlepunten zijn:

• de behuizing en bevestiging van de armaturen;
• pictogrammen, markeringen en stickers;
• de werking van lichtbronnen en accu’s;
• status- en storingsindicaties;
• zichtbaarheid van uitgangen en vluchtroutes;
• verlichting bij trappen, brandblussers en brandslanghaspels;
• beschadiging, vervuiling en andere zichtbare defecten;
• beschikbare testresultaten en documentatie.

De inspecteur beoordeelt daarnaast of de vluchtwegverlichting voldoende licht levert. Voor de middenlijn van een vluchtroute geldt volgens NEN-EN 1838 een minimale horizontale verlichtingssterkte van 1 lux op vloerniveau.

De bevindingen, afwijkingen en herstelpunten worden opgenomen in een inspectierapport. Daarmee ontstaat een duidelijk overzicht van de staat van de noodverlichtingsinstallatie.

Logboek en registratie van controles

In het logboek worden uitgevoerde testen, inspecties, defecten, vervangingen en onderhoudswerkzaamheden vastgelegd. De rapportage vermeldt de datum, uitvoerende partij, gecontroleerde producten, testresultaten, afwijkingen en herstelacties.

Ook wijzigingen aan het gebouw zijn relevant. Door een verbouwing, gewijzigde inrichting of verplaatste uitgang kan een eerder correcte installatie niet meer aansluiten op de actuele situatie.

Het Kenniscentrum Noodverlichting biedt hiervoor praktische controlelijsten en een voorbeeld van een inspectierapport.

Wat is het verschil tussen noodverlichting inspectie en onderhoud?

Bij een inspectie wordt beoordeeld of de noodverlichting goed werkt, correct geplaatst is en aansluit op de actuele vluchtwegen. De uitkomst is een rapportage met eventuele defecten en herstelpunten.

Onderhoud bestaat uit de werkzaamheden waarmee de goede werking behouden of hersteld wordt. Denk aan reinigen, een accu vervangen, beschadigingen herstellen of een pictogram aanpassen. Inspectie bepaalt wat nodig is; onderhoud zorgt dat het wordt uitgevoerd.

Lees meer over onderhoud van noodverlichting.