Home Nieuws Noodverlichting projecteren in 3D: lost BIM een oud dilemma op?

Noodverlichting projecteren in 3D: lost BIM een oud dilemma op?

13 september 2017

Dagelijks maken wij plannen voor noodverlichtingssystemen. Wij gaan dan aan de slag met de tekeningen die wij van u als installateur of adviesbureau krijgen aangeleverd. Wat wij daar alleen niet op kunnen zien, zijn de keuzes van de architect waar het gaat om het veilig kunnen ontruimen. En dus gaan we projecteren op basis van aannames terwijl het wel om veiligheid draait. Maar geen plan opleveren kan ook niet. Een lastig dilemma, is BIM wellicht de oplossing?

Veel informatie gaat verloren in het vervolgproces

De wet- en regelgeving, de toepassing, de gebruikers en de complexiteit van een gebouw; allemaal onderdelen waar rekening mee gehouden moet worden tijdens het opstellen van een noodverlichtingsplan. In een eerder stadium is hier al aan begonnen door de architect. Veilig kunnen vluchten is namelijk een eis vanuit het Bouwbesluit en dus onderdeel van zijn ontwerpproces. Denk aan brandwerende scheidingen, brandtrappen en vluchtroutes. Die vormen onderdeel van de algehele (brand)veiligheid van een gebouw. Op basis hiervan worden de bouwvergunningen verleend.

Die informatie gaat echter grotendeels verloren in het vervolgproces. Wij werken immers met de informatie over de elektrotechnische installatie die u ons geeft. Natuurlijk vragen wij ook naar plafondhoogtes, anders kunnen we onze eigen afstandstabellen niet goed gebruiken. En soms weten we ook waar de blusmiddelen komen te hangen, maar daar houdt het meestal wel mee op. Voor een echt goede projectie heb je meer informatie nodig. Denk naast de uitgangspunten voor de brandveiligheid ook aan de gebruikte bouwmaterialen en andere installaties, zoals luchtkanalen en kabelgoten.

Biedt BIM de oplossing?

Het klinkt ideaal: een 3D-model waar door de gehele keten in wordt samengewerkt bij het ontwerpen van een gebouw. Dat is het idee van BIM, het ‘nieuwe’ bouwprincipe dat staat voor Building Information Modeling. In een BIM-model beschik je over alle informatie om te komen tot een goed noodverlichtingsplan en weet je vooraf welke bevestigingsmaterialen nodig zijn. Je kunt ook beoordelen of de vluchtwegaanduiding goed zichtbaar is. Als je beschikt over de photometrische gegevens van de armaturen (IES-files), kun je bijvoorbeeld schaduwwerking simuleren en zo beoordelen of de benodigde verlichtingsniveaus van de vluchtwegverlichting ook echt worden gehaald. Het visuele aspect is voor noodverlichting in BIM dan ook het belangrijkste.

BIM zou dus mogelijk ons dilemma kunnen oplossen. Maar voordat we een volledig uitgewerkt noodverlichtingssysteem in BIM kunnen integreren, hebben we samen nog wat hobbels te overwinnen.

Hobbel 1: projecteren in 3D kost meer tijd en geld

De werkelijke kracht van het BIM-model ontstaat als alle gegevens over materialen en systemen bij elkaar komen. Fabrikanten en leveranciers dienen er voor te zorgen dat de productgegevens voor Revit (BIM-software) beschikbaar zijn, maar beschikken doorgaans niet over de juiste software en kennis om volwaardig mee te bouwen aan de 3D-modellen. Het efficiënt overdragen van kennis en data is met recht een uitdaging te noemen. Daarbij komt dat het projecteren in een 3D-model drie tot vijf keer zoveel tijd kost als het projecteren in 2D.

Hobbel 2: projecteren in 3D is complex

Projecteren in 3D is niet meer het werk van een tekenaar, maar vergt engineeringvaardigheden. Nu ‘plakken’ we symbolen in een plat vlak. In 3D moet je rekening houden met alle mogelijkheden en beperkingen die het gebouw en de installaties met zich meebrengen. Dat voorkomt in de praktijk de nodige (faal)kosten en daar gaat het natuurlijk bij BIM om. Maar het stelt wel hogere eisen aan degene die de projectie maakt dan nu het geval is. Dat maakt het allemaal natuurlijk veel interessanter en leuker, maar zeker niet eenvoudiger.

Hobbel 3: elektrotechniek loopt achter

Een elektrotechnische installatie bestaat in BIM tegenwoordig vooral uit individuele componenten, zoals armaturen, kabelgoten en groepenkasten. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de luchtbehandelingsinstallatie, inclusief kanalen, kleppen en roosters, die als geheel systeem in BIM wordt verwerkt.
De keuze voor ontwerpsoftware hangt af van de complexheid van de installatie. Vaak ligt de nadruk op de bouwkundige aspecten, zoals kabeldraagsystemen. In de praktijk vindt de engineering van de elektrotechnische installatie vaak nog niet in BIM plaats en dan kan het bijvoorbeeld voor komen dat het tracé van kabelgoten tijdens de realisatie nog wordt aangepast. En dat wilden we nou juist voorkomen met BIM. De uitdaging is dus om ook van de elektrotechnische installaties gehele systemen te maken.

Toekomstvisie

Wie is ingewijd in de wereld van BIM denkt al lang niet meer in 3D. Die heeft het over 4D, 5D en zelfs 6D, waarbij zaken als planning, kosten en onderhoud aan het model worden toegevoegd. In de ideale wereld houdt het BIMmen niet op als de tekeningen klaar zijn en ook niet als het pand is opgeleverd.  Alle aanpassingen en werkzaamheden worden netjes bijgehouden, zodat het model op ieder moment actueel is. Zo wordt BIM gebruikt om de prestaties van een gebouw en de systemen te monitoren en bij te sturen. BIM bevat dan ook de onderhoudsplanning en de gegevens die nodig zijn om de systemen te kunnen onderhouden. En natuurlijk hoest BIM desgevraagd een prachtig logboek op.

Gezamenlijk staan we sterker

Mooi hè, de wereld die BIM heet? Maar we hebben samen nog wel een weg te bewandelen voordat er projecties van de noodverlichting gemaakt worden in 3D die perfect zijn afgestemd op het gebouw en de installaties. En zo dus het oude dilemma bij 2D-noodverlichtingsplannen achter ons te laten.

Bij Famostar geloven we in deze ontwikkeling én in samenwerking. Als eerste noodverlichtingsfabrikant stelden wij in 2014 al onze productfamilies voor BIM beschikbaar als Revit-bestanden op MEP-content. Deze zijn inmiddels veel gedownload en worden vaak toegepast om een projectie in 2D om te zetten in een 3D-model. Het zou erg mooi zijn als we nog meer onderdeel van het BIM-proces zouden kunnen zijn om gezamenlijk de voordelen er uit te halen.
BIMmen gaat boven alles om samenwerking, nietwaar?

Terug naar overzicht
Deel dit artikel: