Deze website van Famostar gebruikt cookies die ons in staat stellen informatie te verzamelen over het gebruik van onze site en diensten en om deze te verbeteren. Door het plaatsen van cookies van derde partijen kunnen wij onze marketing op jou persoonlijke voorkeuren afstemmen. Door verder gebruik van deze website ga je hiermee akkoord.

Uw browser ondersteunt geen cookies. U kunt deze inschakelen via de instellingen.
Home Nieuws Innovatie die het daglicht niet kan verdragen

Innovatie die het daglicht niet kan verdragen

14 oktober 2016

Wij zijn constant op zoek naar innovatieve manieren om de veiligheid, duurzaamheid, installatievriendelijkheid en het onderhoudsgemak te vergroten. Zo verdiepten wij ons onlangs in fotoluminescente materialen, ook wel glow-in-the-dark genoemd. U ziet deze vaak toegepast in vliegtuigen om veilige ontruiming te ondersteunen. Dus waarom zouden wij deze niet gebruiken in gebouwen? Lees het hele experiment in het achtergrondartikel.

Experimenten in eigen testomgeving
In onze belevingsruimte kunnen we het verlichtingsniveau regelen van normale kantoorverlichting naar de beroemde 1 lux tot aan totale duisternis. In deze testomgeving hebben we vele experimenten uitgevoerd met diverse materialen, lichtbronnen en lichtniveaus.

De meest opvallende bevindingen
Tijdens de experimenten met de fotoluminescente pictogrammen viel ons het volgende op:

  1. Het pigment laadt erg snel op bij hoge lichtsterktes met veel UV-licht (denk bijvoorbeeld aan daglicht op een onbewolkte dag).
  2. Het is mogelijk om een luminantieniveau van 2 cd/m2 te realiseren, al neemt deze razendsnel af. Na 1 minuut is deze gehalveerd en na 10 minuten zelfs  met 90% afgenomen (< 0,2 cd/m2).
  3. Standaard leds stralen te weinig UV-licht uit.
  4. In volledige duisternis (hoog contrast met de omgeving) is het materiaal heel lang goed zichtbaar.
  5. Bij omgevingslicht dat komt van de noodverlichting (1 lux op de vloer) is het materiaal nog goed zichtbaar. Maar na enkele minuten valt deze amper meer op dan een sticker of een poster aan de muur (zie afbeelding 1 en 2). Het contrast met de omgeving is dan erg laag.
  6. Bij normale kantoorverlichting lijkt het pictogram onverlicht (het is immers glow-in-the-dark).

Afbeelding 1: meer omgevingslicht / Afbeelding 2: minder omgevingslicht

Discussie: leesbaar of opvallend?
De bevindingen riepen al snel de volgende vraag op: moet een pictogram leesbaar zijn, of opvallen?

Het Arbobesluit zegt hierover alleen dat veiligheidssignalering aanwezig moet zijn. Het Bouwbesluit verwijst op dit punt naar de alom bekende toepassingsnorm voor noodverlichting, de NEN-EN 1838. Deze stelt een minimale luminantie van het pictogram en dat deze gerealiseerd kan worden door het intern of extern aanlichten van het pictogram.

Wij zijn van mening dat vluchtwegaanduiding niet alleen leesbaar moet zijn, maar ook op moet vallen in de omgeving waar het hangt. In normale omstandigheden moet het mensen bewust maken van de vluchtroutes en bij een calamiteit, nóg belangrijker, moet het mensen de kortste weg naar een veilig heenkomen wijzen. Dit uitgangspunt leidde enkele jaren geleden tot de introductie van Flash Alert™ Technology: de flitsfunctie waarmee onze vluchtwegaanduiding meer aandacht vraagt tijdens een ontruiming.

Glow-in-the-dark vluchtrouteaanduiding; een goed idee?
Op basis van alle bevindingen maakten we enkele afwegingen met betrekking tot veiligheid, duurzaamheid, installatievriendelijkheid en onderhoudsgemak.

Veiligheid
De pictogrammen vallen veel minder op en bieden daardoor ook minder veiligheid. Om diezelfde reden geven wij als branche al jaren aan dat producten op basis van tritiumgas niet gebruikt kunnen worden. Als het om veiligheid gaat, is het niet mogelijk met fotoluminescente pictogrammen een gelijkwaardige oplossing te realiseren, laat staan de veiligheid vergroten.

Duurzaamheid
Fotoluminescente materialen hebben UV-licht nodig om zich op te kunnen laden. Dat kan door het materiaal direct aan te lichten met daglicht, TL-licht of speciale UV-leds. Omdat er hiervoor doorgaans speciale voorzieningen aangebracht moeten worden, is de besparing in stroomverbruik in de meeste gebouwen gering. Ten opzichte van de huidige generatie vluchtrouteaanduiding is het besparingspotentieel toch al gering, omdat het verbruik meestal minder is dan 2 Watt. De winst op gebied van duurzaamheid zit hem vooral in het feit dat er geen accu nodig is. Dat scheelt afval en onderhoud.

Inleveren op veiligheid past wat ons betreft niet binnen de brede definitie van duurzaamheid (people, planet, profit) en daarom zien we ook op dit gebied geen toegevoegde waarde.

Installatievriendelijkheid
Installatie van fotoluminescente pictogrammen is net zo eenvoudig als het ophangen van een schilderijtje. Alleen moet je er vervolgens wel voor zorgen dat er voldoende dag- of kunstlicht is om het pigment voldoende op te laden. Dat vereist kennis, inzicht en – in de meeste gevallen – ook weer installatiewerk. Een echte verbetering levert dit dus niet op.

Onderhoudsgemak
Omdat je geen accu hoeft te vervangen, scheelt dit natuurlijk in de onderhoudswerkzaamheden. Veel organisaties zullen blij zijn met het vervallen van de vierjaarlijkse investering in accu’s. Het belang van het inspecteren van de vluchtrouteaanduiding, als onderdeel van de veiligheid op de vluchtroutes, is echter niet minder groot. Er kan weliswaar technisch minder misgaan, maar pictogrammen kunnen verwijderd zijn, aan het zicht onttrokken zijn of de vluchtroute kan zijn aangepast. Bovendien moeten inspecteurs nog steeds nagaan of de pictogrammen voortdurend voldoende worden aangelicht door een externe lichtbron. Een extra aandachtspunt dus voor de inspecteur.

Conclusie: glow-in-the-dark valt alleen goed op in volledige duisternis
Aangezien u en wij er voor zorgen dat er geen duisternis optreedt als de spanning wegvalt, moeten we concluderen dat de pictogrammen weliswaar goed leesbaar zijn, maar onvoldoende opvallen. Is er nog meer omgevingslicht, dan is er geen toevoegde waarde van het fotoluminescente materiaal. Vandaar ook de titel van dit artikel.

Fotoluminescente materialen als alternatief voor vluchtwegaanduiding zien wij op dit moment als onrealistisch. Wij willen immers innovaties op de markt brengen die ontruimen veiliger maken en onderzoeken daarom op dit moment andere technologie en oplossingen. Heeft u inspiratie voor ons? Wij horen graag van u!

Terug naar overzicht
Deel dit artikel: